ఈ అవయవాలు ఎలా పనిచేస్తాయి
దీన్ని ఒక చిన్న పైపుల వ్యవస్థగా అనుకోండి. కాలేయం నుండి పిత్తరసం, ప్యాంక్రియాస్ నుండి రసం పాపిల్లా అనే చిన్న ద్వారం వద్ద చిన్న ప్రేగులో కలుస్తాయి. రాయి, సన్నబడటం లేదా గడ్డ ఎక్కడ ఉన్నా నొప్పి, కామెర్లు, ఇన్ఫెక్షన్ లేదా ప్యాంక్రియాటైటిస్ రావచ్చు.
ఇక్కడ రెండు ముఖ్య సాధనాలు: సూక్ష్మంగా చూడటానికి, శాంపిల్ తీయడానికి EUS; చికిత్సకు ERCP.
వ్యాధులు
పిత్త వాహికలో రాళ్ళు (CBD stones)
పిత్తాశయం నుండి జారిన రాళ్ళు వాహికను అడ్డుకుని నొప్పి, కామెర్లు లేదా జ్వరంతో ఇన్ఫెక్షన్ (కోలాంజైటిస్) తెస్తాయి. సాధారణంగా ERCP ద్వారా, పొట్టపై కోత లేకుండా తొలగిస్తారు. తర్వాత పిత్తాశయం తొలగించమని సాధారణంగా సలహా.
పిత్తాశయంలో రాళ్ళు
స్కాన్‌లో అనుకోకుండా కనిపించి ఇబ్బంది పెట్టని రాళ్ళకు సాధారణంగా సర్జరీ అవసరం లేదు. నొప్పి దాడి వచ్చిన తర్వాత కీహోల్ సర్జరీ సలహా. నిమ్మ–నూనె "ఫ్లష్" రాళ్ళను కరిగించదు.
కామెర్లు, పిత్త వాహిక అడ్డంకి
పసుపు కళ్ళు, ముదురు మూత్రం, తెల్లటి మలం, దురద. కారణం రాయి, సన్నబడటం లేదా గడ్డ కావచ్చు. ERCP ద్వారా స్టెంట్ వేసి అడ్డంకి తెరవవచ్చు; వీలు కాకపోతే EUS మార్గంలో డ్రైనేజ్.
అక్యూట్ ప్యాంక్రియాటైటిస్
వీపుకు పాకే తీవ్రమైన పై కడుపు నొప్పి, వాంతులు. ముఖ్య కారణాలు పిత్తాశయ రాళ్ళు, మద్యం. చాలా దాడులు స్వల్పమైనవి. కారణాన్ని సరిచేయడమే తదుపరి దాడిని ఆపే మార్గం.
క్రానిక్ ప్యాంక్రియాటైటిస్
మళ్ళీ మళ్ళీ నొప్పి, నూనె లాంటి మలం, మధుమేహం. దక్షిణ భారతంలో ట్రాపికల్ కాల్సిఫిక్ ప్యాంక్రియాటైటిస్ సాధారణం. ఎంజైమ్ క్యాప్సూల్స్, మధుమేహ నియంత్రణ, అవసరమైతే ERCP చికిత్స.
సూడోసిస్ట్, వాల్డ్-ఆఫ్ నెక్రోసిస్
ప్యాంక్రియాటైటిస్ తర్వాత ద్రవం చేరవచ్చు. చాలావరకు వాటంతట అవే తగ్గుతాయి. ఇన్ఫెక్షన్ లేదా ఇబ్బంది ఉంటే జీర్ణాశయం లోపలి నుండి EUS ద్వారా స్టెంట్ వేసి బయటకు తీయవచ్చు.
ప్యాంక్రియాస్ సిస్ట్
చాలా సిస్ట్‌లు హానికరం కావు. పరిమాణం, లోపలి గట్టి భాగం, వాహిక వెడల్పు చూసి ఏది గమనించాలి, దేనికి EUS శాంపిల్ కావాలి అని నిర్ణయిస్తారు. భయపడకండి, నిర్లక్ష్యం చేయకండి.
ప్యాంక్రియాస్, పిత్త వాహిక గడ్డలు
నొప్పి లేని కామెర్లు, బరువు తగ్గడం, 50 తర్వాత కొత్త మధుమేహం — హెచ్చరిక లక్షణాలు. EUS సూది బయాప్సీ, స్టేజింగ్, స్టెంట్ ద్వారా అడ్డంకి తొలగింపు — సర్జన్లు, ఆంకాలజిస్టులతో కలిసి.
ఈ ప్రాంతాన్ని సూచించే లక్షణాలు
- వీపుకు పాకే పై కడుపు నొప్పి
- పసుపు కళ్ళు/చర్మం, ముదురు మూత్రం, తెల్లటి మలం, దురద
- కామెర్లతో పాటు వణుకుతో జ్వరం
- నూనె లాంటి, తేలే, దుర్వాసన మలం, బరువు తగ్గడం
- 50 తర్వాత బరువు తగ్గుతూ కొత్త మధుమేహం
సాధారణంగా చేసే పరీక్షలు
| పరీక్ష | ఏమి చూపిస్తుంది |
|---|---|
| అల్ట్రాసౌండ్ | పిత్తాశయ రాళ్ళు, వెడల్పైన వాహిక. మొదటి పరీక్ష. |
| LFT, లైపేస్/అమైలేస్ | పిత్త అడ్డంకి; ప్యాంక్రియాస్ వాపు. |
| CT స్కాన్ | ప్యాంక్రియాటైటిస్ తీవ్రత, ద్రవ సంచయం, గడ్డలు. |
| MRCP | ఎండోస్కోప్ లేకుండా వాహికల వివరమైన మ్యాప్. |
| EUS | అతి దగ్గర చూపు, చిన్న రాళ్ళు, బయాప్సీ. |